Wetten en plichten
Werkgevers en werknemers hebben allebei rechten en plichten die zijn vastgelegd in de wet. De werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving, het loon op tijd betalen en zich houden aan afspraken in het arbeidscontract en de cao. De werknemer heeft de plicht om het werk goed en zorgvuldig uit te voeren, zich aan regels te houden en zich als een goed werknemer te gedragen. Samen zorgen deze wettelijke afspraken voor duidelijke verwachtingen en een eerlijke samenwerking op de werkvloer.
Hieronder vind u meer informatie over wetten en plichten van zowel werknemer als werkgever.
- Voor de werkgever: VOKA – Duurzaam ondernemen
- Voor de werkgever: Risico-analyse
- SOBANE-strategie
- Déparis-methode
- Screening werkbaar werk: “Doe het werkbaar”
- Voor de werkgever: VLAIO – Agentschap Innoveren & Ondernemen
- Voor de werkgever/preventieadviseur: Prebes vzw
- Voor de werkgever: VOKA Welt: Hoe inzetten op een inclusieve en duurzame werkvloer?
- Voor de werkgever: Wetgeving ergonomie
- Voor de werkgever: Welzijn op het werk
- Liantis
- Codex Welzijn op het werk
HR
HR is de afkorting van Human Resources, ook wel personeelszaken of P&O (Personeel & Organisatie) genoemd. HR omvat alles wat te maken heeft met (de zorg voor) personeel binnen het bedrijf.
Doe navraag op je werkplek.
Werkgever of leidinggevende
Definitie
De werkgever is diegene die jou werk geeft op basis van een arbeidsovereenkomst. Een leidinggevende staat in voor de dagelijkse leiding over jouw werktaken. De werkgever heeft een aantal verplichtingen, zoals zorgen dat jouw gezondheid en veiligheid is gegarandeerd, opleidingen aanbieden, loon uitbetalen,… Bij een goed contact is jouw werkgever of leidinggevende een goed eerste aanspreekpunt om problemen te bespreken.
Meer informatie
Contact
Doe navraag op je werkplek.
Vakbondsafvaardiging binnen je bedrijf
Definitie
De vakbondsafvaardiging of syndicale delegatie is een eerste, intern aanspreekpunt met je vakbond. Ze vertegenwoordigen de belangen van de werknemers bij de werkgever. Dit is niet altijd aanwezig in elk bedrijf.
Meer informatie
Contact
Doe navraag op je werkplek.
Preventieadviseur-arbeidsarts
Definitie
De preventieadviseur-arbeidsarts is gespecialiseerd in de relatie tussen gezondheid en werk. Hij ijvert voor een evenwicht tussen de arbeidsvereisten (fysiek en mentaal) op de werkplaats en de arbeidsmogelijkheden van de werknemer. De preventieadviseur-arbeidsarts kan deel uitmaken van een interne dienst van je onderneming of verbonden zijn aan een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. In beide gevallen neemt hij zijn beslissingen onafhankelijk van de werkgever.
Meer informatie
Contact
- Indien Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk: vraag de contactgegevens op bij je personeelsdienst
- Indien Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk: via https://www.seed-connect.be of mijngezondheid.be (onder werk en gezondheid)
Vakbond
Definitie
Bemiddelaar via Gespecialiseerd Team Bemiddeling (GTB)
Definitie
MS-Liga Vlaanderen
Het doel van MS-Liga Vlaanderen is om het algemeen welzijn van personen met MS of MS-aanverwante aandoeningen, hun familieleden en hun omgeving te bevorderen. Zij helpt mee bij het inzicht verwerven en omgaan met de aandoening, en zal zowel individueel als in groep ondersteunen en de belangen behartigen. Ze is op 6 domeinen actief: informeren, begeleiding op psychosociaal en administratief vlak, belangenverdediging, financiële bijstand, sensibilisering en ondersteuning van wetenschappelijk onderzoek.
Maatschappelijk (of Sociaal) Assistent
Definitie
Een maatschappelijk assistent helpt mensen als zij problemen ondervinden met het gezin, het werk of een andere maatschappelijke context. Ze zoeken samen naar oplossingen. Een maatschappelijk assistent kan je vinden bij MS-Liga Vlaanderen, OCMW, (revalidatie)ziekenhuis, mutualiteit, …
Contact
Doe navraag waar je graag een maatschappelijk assistent wilt spreken, bv.
- MS specifieke organisaties:
-
- MS Liga: Contact | MS-Liga Vlaanderen (ms-vlaanderen.be)
- National MS Center Melsbroek: Consultaties | MS Center
- Noorderhart Revalidatie & MS, Overpelt: Sociale dienst – Noorderhart
- Gemeentelijke OCMW of sociaal huis
- Ziekenfondsen: https://www.vlaanderen.be/gezondheid-en-welzijn/gezondheid/zorg-vinden/diensten-maatschappelijk-werk-van-het-ziekenfonds
- www.socialekaart.be
Terug naar werk coördinator (Return to work coach)
Meer informatie
Infofiche “De terug naar werk-coördinator en het terug naar werk-traject”, te vinden op
Unia
Definitie
Terug-naar-werktraject
Definitie
Meer informatie
Contact
- CM: https://www.cm.be/diensten-en-voordelen/ziekte-en-behandeling/ziekte-en-invaliditeitsuitkering/terug-naar-werk/aanvraag
- Solidaris Limburg: https://www.solidaris-vlaanderen.be/hulp-bij-terug-naar-werk#no-back
- Vlaams & Neutraal ziekenfonds: https://www.vnz.be/een-nieuwe-start-na-ziekte-meer-dan-100-vnz-leden-deden-het-je-de-afgelopen-maanden-voor/
- Liberale mutualiteit: https://www.lm-ml.be/nl/terug-naar-werk-traject-bij-de-terug-naar-werk-coordinator
- Helan (onafhankelijk ziekenfonds): https://www.helan.be/nl/arbeidsongeschiktheid/terug-naar-werk-traject/
- HZIV: https://www.caami-hziv.fgov.be/nl/het-terug-naar-werk-traject-tnw-t
VOKA charter
Definitie
Meer informatie
Prebes vzw
Definitie
Meer informatie
https://www.prebes.be/nl
VOKA Welt
Definitie
Meer informatie
https://www.voka.be/welt?tab-list-71217-active-id=71214&tab-list-90336-active-id=90333
Welzijn op het werk
Definitie
Welzijn op het werk gaat over hoe goed mensen zich voelen, zowel mentaal als fysiek, tijdens hun werk. Een gezonde werkomgeving zorgt voor minder stress, meer motivatie en betere samenwerking. Wanneer medewerkers zich goed voelen, zijn ze vaak productiever, creatiever en meer betrokken. Investeren in welzijn op het werk is dus niet alleen goed voor mensen, maar ook voor de organisatie.
Meer informatie
- Liantis: De wet legt heel wat verplichtingen op omtrent welzijn op het werk, omtrent preventie, gezondheid en veiligheid. Liantis toont je hoe je die verplichtingen omzet in investeringen die écht renderen: https://www.liantis.be/nl/welzijn-op-het-werk
- Codex: De codex over het welzijn op het werk (bestaande uit 10 boeken) bevat alle uitvoeringsbesluiten van de wet van 4 augustus 1996 betreffende het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk: https://werk.belgie.be/nl/themas/welzijn-op-het-werk/algemene-beginselen/codex-over-het-welzijn-op-het-werk
Wetgeving ergonomie
Definitie
De wetgeving rond ergonomie op de werkvloer is bedoeld om de gezondheid, veiligheid en het welzijn van werknemers te beschermen. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Dat betekent onder andere dat werkplekken ergonomisch moeten zijn ingericht zodat lichamelijke klachten zoals rug-, nek- en schouderproblemen zoveel mogelijk worden voorkomen.
Werkgevers moeten ook risico’s in kaart brengen (bijvoorbeeld via een RI&E) en maatregelen nemen om overbelasting te beperken. Werknemers hebben daarbij de plicht om instructies op te volgen en ergonomische hulpmiddelen correct te gebruiken. Samen dragen werkgever en werknemer zo bij aan een gezonde werkplek.
Meer informatie
- Hier vind je informatie betreffende de algemene verplichtingen inzake ergonomie op het werk en de preventie van MSA: https://werk.belgie.be/nl/algemene-verplichtingen-inzake-ergonomie-op-het-werk-en-de-preventie-van-msa
- KB ergonomie op het werk en preventie MSA: https://werk.belgie.be/nl/nieuws/nieuw-kb-over-ergonomie-op-het-werk-en-de-preventie-van-msa
Re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers
Definitie
Hier vind je meer informatie over mogelijkheden betreffende de re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers.
Meer informatie
Ondersteuning van de organisatie
Definitie
VLAIO (Agentschap Innoveren & Ondernemen) is hét aanspreekpunt van de Vlaamse overheid voor alle ondernemers in Vlaanderen. We stimuleren en ondersteunen innovatie en ondernemerschap en dragen bij aan een gunstig ondernemersklimaat. Dit doen we in samenwerking met tal van partners. Het VLAIO-platform is een informatief platform dat organisaties informeert, begeleidt en adviseert en informeert over subsidies en financiële ondersteuningsmaatregelen.
Meer informatie
Risico-analyse
Definitie
Een risico-analyse op de werkvloer is een gestructureerde manier om gevaren en risico’s in het werk te identificeren, beoordelen en beheersen. Het doel is om ongevallen, gezondheidsklachten en schade te voorkomen door tijdig maatregelen te nemen.
Een risico-analyse is er voor alle medewerkers en betrokkenen op de werkvloer. De werkgever is verantwoordelijk voor het (laten) uitvoeren ervan. In de praktijk wordt dit vaak gedaan door een preventiemedewerker of veiligheidskundige, in samenwerking met leidinggevenden en medewerkers.
Hieronder vind je meer informatie over het opzetten van een gedegen preventiebeleid in een onderneming.
Meer informatie
- SOBANE-strategie: Dit is een methode voor een doeltreffend en duurzaam preventiebeleid in ondernemingen. De strategie wordt gratis aangeboden en verspreid door de Algemene Directie Humanisering van de Arbeid van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg en werd ontwikkeld met de steun van het Europees Sociaal Fonds: https://beswic.be/nl/welzijnsbeleid/risicoanalyse/sobane-risicoanalyse-strategie
- Déparis-gids:
- De allereerste versie werd ontwikkeld voor alle activiteitsectoren. Om de efficiëntie te verhogen werd deze versie geleidelijk aangepast aan de verschillende activiteitsectoren: https://beswic.be/nl/welzijnsbeleid/risicoanalyse/sobane-risicoanalyse-strategie/opsporing-sector-tools/deparis-methode-aangepast-voor-verschillende-activiteitsectoren-dochters
- Als er voor een bepaalde sector nog geen Déparis-gids bestaat, is het mogelijk om een nieuwe te creëren door de “moeder”-versie aan te passen en eventueel bepaalde rubrieken in de sectorale afdelingen op te nemen: https://beswic.be/nl/welzijnsbeleid/risicoanalyse/sobane-risicoanalyse-strategie/opsporing-sector-tools/deparis-methode-moeder
- “Doe het werkbaar”: Deze website helpt je op een snelle en gemakkelijke manier ‘werkbaar werk’ te screenen binnen de eigen organisatie en geeft gewenste informatiebronnen bij een vraag of probleem rond werkbaar werk: https://doehetwerkbaar.be/
Re-integratie
Definitie
Re-integratie op de werkvloer is het proces waarbij een werknemer na ziekte of uitval stap voor stap terugkeert naar werk. Dit kan in de eigen functie zijn of, als dat (tijdelijk) niet lukt, in aangepast of ander werk. Het doel is een duurzame terugkeer waarbij rekening wordt gehouden met de belastbaarheid van de werknemer.
Succesvolle re-integratie vraagt om samenwerking tussen werknemer, werkgever, bedrijfsarts en eventueel andere specialisten, met duidelijke communicatie en realistische stappen.
Meer informatie
- Bent u erkend als arbeidsongeschikt? Hebt u zin om terug aan de slag te gaan? Of u nu werknemer, zelfstandige of werkzoekende bent, u kan tijdens uw arbeidsongeschiktheid een beroepsactiviteit opnemen. Daarvoor kijken we naar wat u wél nog kan. Deze fysieke en psychische capaciteiten noemen wij ‘arbeidspotentieel’, in een positieve visie op arbeidsongeschiktheid en terugkeer naar werk: https://www.riziv.fgov.be/nl/thema-s/socio-professionele-re-integratie
- Hier vind je meer informatie over re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers:
- https://werk.belgie.be/nl/themas/welzijn-op-het-werk/het-gezondheidstoezicht-op-de-werknemers/re-integratie-van#toc_heading_1
- https://www.riziv.fgov.be/nl/thema-s/socio-professionele-re-integratie
Duurzaam ondernemen
Definitie
Met het Voka Charter Duurzaam Ondernemen (VCDO) krijg je een helder en praktisch kader om duurzaamheid zichtbaar te maken in je werking: van energie en mobiliteit tot welzijn, innovatie en goed bestuur. Je werkt een actieplan uit op maat van jouw bedrijf, met begeleiding van experten die mee nadenken over haalbare keuzes en concrete verbeteringen. Het VCDO ondersteunt jou om structuur te brengen in je duurzaamheidsbeleid, resultaten te meten én stappen vooruit te zetten die waarde creëren voor je bedrijf, je medewerkers en je omgeving.
Meer informatie
https://www.voka.be/vcdo?gad_source=1&gad_campaignid=13129603086&gclid=Cj0KCQiAnJHMBhDAARIsABr7b84-62P9pN9PoJyQcL1Jc7RFuUaSiFN5xz-c4yp5r4tw7ZvtYiFfQccaAoH2EALw_wcB&tab-list-73682-active-id=107140
SERV
Definitie
De SERV (Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen) is het huis van het Vlaams sociaal overleg. Het is dé ontmoetingsplaats van de Vlaamse werkgeversorganisaties (Voka, UNIZO, Boerenbond en Verso) en vakbonden (ACV, Vlaams ABVV, ACLVB), de ‘Vlaamse sociale partners’ genoemd. Ze werken er samen aan adviezen en akkoorden over belangrijke sociaal-economische onderwerpen. Het doel? Meer welzijn en welvaart voor iedereen in Vlaanderen.
Meer informatie
https://www.serv.be/serv
Rechtenverkenner
Definitie
De Rechtenverkenner van VDAB is een betrouwbaar en gebruiksvriendelijk online hulpmiddel waarmee werkzoekenden snel inzicht krijgen in hun rechten en plichten bij werkloosheid of tewerkstelling. Door enkele gegevens in te vullen, zoals je persoonlijke situatie en werkervaring, kan de tool duidelijk maken op welke uitkeringen, vergoedingen of ondersteuning je recht hebt. Zo helpt de Rechtenverkenner om beter te plannen en de juiste stappen te zetten in je loopbaan of bij het zoeken naar werk.
Meer informatie
https://www.rechtenverkenner.be/home
Waar of bij wie kan je advies of hulp vragen als je aanpassingen wilt doen aan je toegewezen tewerkstellende ondersteuningsmaatregelen?
- Geen tips of tools
Preventieadviseur-arbeidsarts
Definitie
De preventieadviseur-arbeidsarts is gespecialiseerd in de relatie tussen gezondheid en werk. Hij ijvert voor een evenwicht tussen de arbeidsvereisten (fysiek en mentaal) op de werkplaats en de arbeidsmogelijkheden van de werknemer. De preventieadviseur-arbeidsarts kan deel uitmaken van een interne dienst van je onderneming of verbonden zijn aan een externe dienst voor preventie en bescherming op het werk. In beide gevallen neemt hij zijn beslissingen onafhankelijk van de werkgever.
Meer informatie
Contact
- Indien Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk: vraag de contactgegevens op bij je personeelsdienst
- Indien Externe Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk: via https://www.seed-connect.be of mijngezondheid.be (onder werk en gezondheid)
Vakbondsafvaardiging binnen je bedrijf
Definitie
De vakbondsafvaardiging of syndicale delegatie is een eerste, intern aanspreekpunt met je vakbond. Ze vertegenwoordigen de belangen van de werknemers bij de werkgever. Dit is niet altijd aanwezig in elk bedrijf.
Meer informatie
Contact
Doe navraag op je werkplek.
Vertrouwenspersoon of preventieadviseur psychosociaal welzijn (papsy)
Definitie
Werknemers die met moeilijkheden geconfronteerd worden, kunnen terecht bij een vertrouwenspersoon of preventieadviseur psychosociaal welzijn (PAPSY). Een vertrouwenspersoon is een intern aanspreekpunt, waar je in eerste lijn laagdrempelig een gesprek mee kunt hebben. Zij hebben een korte basisopleiding gehad om vertrouwenspersoon te mogen zijn. Een PAPSY is iemand extern, verbonden aan een preventiedienst en staan in nauw contact met de vertrouwenspersonen.
Een vertrouwenspersoon of PAPSY vangt het personeelslid op, luistert en gaat samen met het personeelslid op zoek naar een gepaste oplossing. De vertrouwenspersoon of PAPSY kan, mits toestemming van het personeelslid, een gesprek aangaan met de leidinggevende van het personeelslid, iemand anders binnen de organisatie, of kan bemiddelen met de andere betrokken partij. Gesprekken met een vertrouwenspersoon of PAPSY zijn steeds vertrouwelijk en mogen plaats vinden binnen de arbeidstijd.
Meer informatie
https://overheid.vlaanderen.be/personeel/welzijn/werking-vertrouwenspersonen
https://www.mensura.be/nl/blog/een-vertrouwenspersoon-aanstellen-in-uw-organisatie-zo-begint-u-eraan
Contact
Doe navraag op je werkplek.
HR
HR is de afkorting van Human Resources, ook wel personeelszaken of P&O (Personeel & Organisatie) genoemd. HR omvat alles wat te maken heeft met (de zorg voor) personeel binnen het bedrijf.
Vakbond
Definitie
Meer informatie
- https://www.hetacv.be/
- https://www.vlaamsabvv.be/
- https://www.aclvb.be/nl/over-aclvb
- https://hvw-capac.fgov.be/nl
Contact
- ACV: https://www.hetacv.be/contacteer-ons/contactpagina
- ABVV: https://www.vlaamsabvv.be/contact
- ACLVB: https://www.aclvb.be/nl/secretariaten/provincies
- Hulpkas: https://hvw-capac.fgov.be/nl/contact/contacteer-ons
Loopbaancoach
Een loopbaancoach gaat samen met jou op zoek naar een match tussen jouw competenties en de beroepspecifieke eisen van je huidige/ een nieuwe job of andere arbeidsuitdagingen. Dit doen ze aan de hand van een individueel traject waarin coachen en begeleiden centraal staan.
Terug naar werk coördinator (Return to work coach)
Meer informatie
Terug-naar-werktraject
Definitie
Dit is een traject waarbij een terug-naar-werk-coördinator van jouw ziekenfonds je ondersteunt bij het vinden van de gepaste begeleiding voor je terugkeer naar de arbeidsmarkt, dankzij aangepast werk, ander werk of een opleiding.
Meer informatie
- https://www.riziv.fgov.be/nl/thema-s/socio-professionele-re-integratie
Contact
- CM: https://www.cm.be/diensten-en-voordelen/ziekte-en-behandeling/ziekte-en-invaliditeitsuitkering/terug-naar-werk/aanvraag
- Solidaris Limburg: https://www.solidaris-vlaanderen.be/hulp-bij-terug-naar-werk#no-back
- Vlaams& Neuraal ziekenfond: https://www.vnz.be/een-nieuwe-start-na-ziekte-meer-dan-100-vnz-leden-deden-het-je-de-afgelopen-maanden-voor/
- Liberale mutualiteit: https://www.lm-ml.be/nl/terug-naar-werk-traject-bij-de-terug-naar-werk-coordinator
- Helan (onafhankelijk ziekenfonds): https://www.helan.be/nl/arbeidsongeschiktheid/terug-naar-werk-traject/
- HZIV: https://www.caami-hziv.fgov.be/nl/het-terug-naar-werk-traject-tnw-t
Back in
Definitie
Back-iN is een organisatie die bedrijven en werknemers ondersteunt bij ‘dreigend’ verzuim en bij reintegratie na afwezigheid. Een traject kan worden opgestart op vraag van de werkgever. Met de nieuwe maatregelen in individueel maatwerk (vanaf juni ’23) zijn er mogelijkheden voor tussenkomst bij begeleiding via subsidie (begeleidingspremie).
Track Abilities
Definitie
Track Abilities ondersteunt organisaties en werknemers met individuele begeleiding. Dit traject dient gestart te worden via de werkgever. Met de nieuwe maatregelen in individueel maatwerk (vanaf juni ’23) zijn er mogelijkheden voor tussenkomst bij begeleiding via subsidie (begeleidingspremie).
TOM-team van VDAB
Definitie